Montessori Eğitimi Nedir?


      Montessori eğitiminin temel felsefesini 1870’te İtalya’da doğan Maria Montessori geliştirmiştir. Roma Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden 1896’da mezun olan Maria Montessori asistanlığı dönemlerinde özellikle çocukların nasıl öğrendiklerine dair araştırmalar yapmaya başlamıştır. Psikoloji,felsefe ve antropoloji üzerine çalışmaları vardır. İlerleyen yıllarda kariyerini çocukların eğitimine ve öğrenme süreçlerine adayan Montessori, bu dönemde sadece eğitim ve öğrenme ile ilgilenmeye başlamıştır. Eğitim çalışmalarına yöneldiği bu dönemde, özgün düşünceler geliştirerek kendi eğitim metodunu oluşturmuştur.


      Montessori çocukluk dönemini kendine özgü özellikleri olan bir evre olarak tanımlar. Ona göre , çocuğu sadece yetişkinin küçüğü olarak görmek yanlıştır. Farklı bir ifadeyle, Montessori çocukların, yetişkinlerden çok farklı yeteneklerle donatıldığını iddia etmiştir. O’nun böyle bir anlayışa sahip olmasının temelinde çocuklar üzerinde yaptığı derinlemesine araştırmalar yer almaktadır.


     Montessori eğitiminin amacı çocuğa bilgi aktarmak değil, çocuğun araştırma ve öğrenme isteğini uyandırmaktır. Bu nedenle çocuğun bağımsız olmasını sağlayarak, çocuğa gelişimini destekleyen uygun bir çevre oluşturmayı hedefler. Ayrıca çocukların toplumsal ve duyusal gelişimlerini destekleyerek gelecek yaşamlarında başkalarına, çevrelerine, kendilerine saygı duyan, sorumluluk sahibi, toplumla uyum içinde yaşamlarını sürdüren bireyler olmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.


     İlk olarak 1906 yılında açılan Çocuklar Evi (Casa dei Bambini) bu eğitimlerin uygulandığı ilk yer oldu. Başlangıçta okul öncesi çağındaki çocuklara uygulanan bu metot, yavaş yavaş diğer eğitim kademelerini de içine alacak şekilde geniş bir uygulama ortamı buldu.
Uygulanan eğitimlerde çocuk doğa ile iç içedir ve bundan da mutluluk duymaktadır. Çocuklarda özgüven, istediğini rahatlıkla dile getirme ve uygulama, bağımsızlık, yardımlaşma, başkalarına karşı saygılı olma üzerine odaklanan Montessori eğitiminde zorlama yoktur. Çocuk Montessori okulunda Montessori materyalleri ile kendi kendine ve arkadaşları ile deneyerek ve tekrarlayarak öğrenmektedir . Montessori Yöntemi’nin en önemli özelliği, yöntemin kendine özgü bir eğitim felsefesinin üstüne inşa edilmiş olmasıdır.

Montessori eğitiminin 8 temel ilkesi şu şekilde belirtilmiştir :

1.Hareket ve Biliş: Hareket ve biliş birbirleriyle iç içedirler. Hareket, düşünme ve öğrenmeyi kolaylaştırır.

2. Seçim: İnsanlar kendi yaşamları üzerinde kontrol duygusuna sahipolduklarında, öğrenme kabiliyetleri gelişir ve mutlu olurlar. Kontrol, çocukların konsantrasyonunu artırır ve memnuniyetlerini sağlar.

3. İlgi: İnsanlar, öğrendikleri şeye ilgi duyduklarında, daha iyi öğrenirler. Çocukların kendi soruları veya önceki bilgileri üzerine kurulu olan öğrenmeler daha kolay olur.

4. Dışsal Ödül Yok: Okumak için para veya test çözmek için yüksek notlar gibi, bir aktivite için dışsal ödüller kullanmak, bu ödüller geri alındıklarında, oaktivite için motivasyonu negatif olarak etkileyebilir.

5. Arkadaşlarla ve Arkadaşlardan Öğrenme: İşbirliksel düzenlemeler, öğrenmeye oldukça yardımcı olur. Çocuklar diğerlerinden, gözlemle, taklitle, dersalmakla veyaonlara ders vermekle, onlarla küçük gruplar halinde çalışmakla daha iyi öğrenirler.

6. Bağlamda Öğrenme: Anlamlı bağlamlarda öğrenmek, soyut bağlamlarda öğrenmekten daha derin ve daha zengin bir öğrenme ile sonuçlanmaktadır.Çocukların merakı üzerine kurulu olan dersler veya sınıfta işlenenleri gerçekyaşamla ilişkilendirmek öğrenmeyi daha anlamlı hale getirmektedir.

7. Öğretmen- Çocuk Etkileşimi: Duyarlı, esnek ve uyumlu bir öğretim,istenen sonuçları daha çok ortaya çıkarmaktadır. Çocuklar, güvenilir ve samimi, aynızamanda da kontrol noktasında esnek olan bir ebeveyn veya öğretmen rehberliğinden faydalanmak ve öğrenme için güvenli bir ortamda bulunmak isterler.

8. Çevrede ve Zihinde Düzen: Çevre düzeni, zihinsel düzeni destekler ve çocuk için faydalıdır. Montessori sınıfları, malzemelerin ortamdaki dağılımları bakımından oldukça düzenlidirler ve çocuklar tarafından sistemli kullanım için hazırlanmışlardır

Montessori Sınıfları


Sınıflar karma yaş sistemine göre oluşturulur. Küçük çocuklar sınıftaki materyalleri ilk kullanmaya başladıklarında kendilerinden yaşça büyük olan çocuklardan öğrenme imkanı bulabilmektedirler.
Sınıflarda , materyaller çocuğun fiziksel gelişim özelliklerine uygun olarak tasarlanmıştır. Boylarına uygun, hafif ağırlıkta, elini uzattığı zaman yetişebileceği dolaplar, kolay açılıp kapanabilen çekmeceler ve kapılar, duvarda kolay uzanabileceği kıyafet askıları, parmaklarıyla kavrayabileceği fırçalar, kısa-düz saplı süpürgeler bulunmaktadır. Çocuk materyalleri istediği şekilde seçebilmekte ve kullanabilme özgürlüğüne sahiptir. Ayrıca Her materyalden bir tane bulunduğu için çocuklarda, sırasını bekleme, uygun bir çözüm yolu üretme, isteğini sonraya erteleyebilme gibi çok önemli sosyal beceriler desteklendiği gibi aynı zamanda seyrederek öğrenme gibi dolaylı öğrenmeye de katkı sağlanmaktadır. Çocuk bir materyali kullanmak istediğinde arkadaşlarının çalışmasını beklemek zorundadır. Bu yolla, çocuk başkalarının haklarına saygı duymayı öğrenir.


Etkinlikler


Montessori eğitiminde günlük yaşam becerileri etkinlikleri, duyu eğitimi etkinlikleri, matematik etkinlikleri, dil geliştirici etkinlikler, kozmik eğitim etkinlikleri (evrensel öğrenme etkinlikleri) olmak üzere beş temel etkinlik alanı bulunmaktadır.

Kaynaklar

MUTLU, B , ERGİŞİ, A , BÜTÜN AYHAN, A , ARAL, N . “Okul öncesi dönemde Montessori Eğitimi”. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi 1 (2012): 113-128 http://dergipark.gov.tr/ausbid/issue/38415/445611

Arslan, M. (2008). Günümüzde Montessori psikolojisi. Eğitim ve Sosyal Bilimler Dergisi, 36(177),65-66.

Gürsoy, F. ve Yıldız Bıçakçı, M. (2009). Okul Öncesi Eğitimde Farklı Yaklaşımlar. Erken Çocukluk Gelişimi ve Eğitimi. (Ed: Y.Fazlıoğlu, ). Kriter Yayınları, 153-157, İstanbul.